ایران ارزانترین کشور جهان برای استخراج بیتکوین در سال ۲۰۲۵
در حالی که هزینه برق مهمترین عامل سودآوری استخراج رمزارزهاست، ایران با برق یارانهای رکورد کمهزینهترین استخراج بیتکوین در جهان را شکسته؛ مزیتی که در کنار سود نجومی، چالشهای جدی زیستمحیطی و زیرساختی را نیز به همراه دارد.
به گزارش آینه فردا به نقل از تجارت نیوز، استخراج رمزارزها، بهویژه بیتکوین، در سالهای اخیر از یک فعالیت فناورانه نوظهور به صنعتی عظیم و انرژیبر تبدیل شده است. در این صنعت، برق نهتنها یک نهاده تولید، بلکه تعیینکننده مرگ و زندگی سودآوری ماینرهاست. تازهترین دادهها نشان میدهد ایران با اختلاف قابل توجه، ارزانترین مکان برای استخراج بیتکوین در جهان است؛ اما این مزیت اقتصادی، بدون توجه به پایداری انرژی و محیط زیست، میتواند به یک شمشیر دولبه تبدیل شود.
استخراج بیتکوین؛ صنعتی با مصرف برق نجومی
بر اساس برآوردهای سال ۲۰۲۵، استخراج تنها یک بیتکوین بهطور متوسط حدود ۲۶۶ هزار کیلووات ساعت (kWh) برق مصرف میکند؛ رقمی که برای دو بار شارژ کردن تمام آیفونهای ایالت کالیفرنیا کافی است.
با توجه به اینکه قیمت بیتکوین در حال حاضر حدود 68 تا 70 هزار دلار در نوسان است، هزینه برق نقش کلیدی در تعیین سود یا زیان ماینرها دارد. هرچه برق ارزانتر باشد، حاشیه سود بالاتر خواهد بود.
چرا ایران ارزانترین کشور برای استخراج کریپتو است؟
ایران با میانگین قیمت برق صنعتی حدود ۰.۰۰۲ تا ۰.۰۰۳ دلار به ازای هر کیلووات ساعت، در صدر جدول ارزانترین کشورهای جهان برای استخراج رمزارز قرار دارد. این رقم بهمراتب پایینتر از میانگین جهانی ۰.۱۶۲ دلار است.
علت اصلی این موضوع به مواردی نظیر یارانه گسترده دولتی انرژی، ذخایر عظیم گاز طبیعی و کنترل قیمت انرژی توسط دولت بازمیگردد.
در نتیجه، هزینه استخراج یک بیتکوین در ایران تنها حدود ۱,۳۲۴ دلار برآورد میشود. این یعنی اگر بیتکوین با قیمت بازار جهانی فروخته شود، حاشیه سودی تا ۸۳ برابر هزینه انرژی ایجاد میکند؛ عددی خیرهکننده که کمتر صنعتی در جهان به آن نزدیک میشود.
سهم ایران از هشریت جهانی؛ پایین اما معنادار
با وجود تحریمها و محدودیتهای قانونی، تخمین زده میشود ایران حدود ۴.۲ درصد از هشریت جهانی بیتکوین را در اختیار دارد. بسیاری از این فعالیتها به دلیل تحریمها و قیمت یارانهای انرژی، بهصورت زیرزمینی یا غیررسمی انجام میشود.
برای مثال، با نرخ برق ایران، یک دستگاه Antminer S21 حتی پس از هاوینگ ۲۰۲۴، میتواند روزانه حدود ۵۰ دلار سود خالص ایجاد کند؛ در حالی که همین دستگاه در کشورهای با برق گران، وارد محدوده زیاندهی میشود.
اما بهای پنهان برق ارزان چیست؟
ارزان بودن برق در ایران بدون هزینه نیست. بخش عمده انرژی مورد استفاده در استخراج از سوختهای فسیلی تامین میشود که پیامدهایی نظیر افزایش انتشار دی اکسید کربن (CO2)، فشار مضاعف بر شبکه برق ملی و مصرف بالای آب برای خنکسازی تجهیزات، بهویژه در مناطق خشک به همراه دارد.
در مقیاس جهانی، استخراج بیتکوین سالانه حدود ۱۳۸ تراوات ساعت برق مصرف میکند و منجر به انتشار تقریبی ۳۹.۸ میلیون تن دی اکسید کربن میشود؛ رقمی معادل ۰.۰۸ درصد از کل انتشار جهانی و قابل مقایسه با انتشار سالانه یک کشور کوچک اروپایی مانند اسلواکی.
مقایسه جهانی هزینه استخراج بیتکوین
هزینه استخراج بیتکوین در جهان تفاوتهای چشمگیری دارد:
آسیا و آفریقا؛ پس از ایران
اتیوپی:
- حدود ۱,۹۹۰ دلار برای هر بیتکوین
- مبتنی بر انرژی برقآبی سد بزرگ رنسانس
- سهم ۱ تا ۲ درصدی از هشریت با انرژی پاک
سودان و کوبا:
حدود ۳,۹۷۰ دلار
الجزایر:
- ۴,۱۸۳ دلار
- ترکیب گاز طبیعی و انرژی خورشیدی
- حدود ۱ درصد هشریت جهانی
- میانگین هزینه در آسیا حدود ۳۰,۳۰۸ دلار برای هر بیتکوین است.
آمریکای شمالی؛ قدرت هش بالا، هزینه بیشتر
در آمریکای شمالی، میانگین هزینه استخراج هر بیتکوین حدود ۶۵,۲۸۰ دلار است.
آمریکا
- سهم ۳۷.۹ درصدی از هشریت جهانی
- تگزاس با برق ۰.۰۶ دلار/kWh (بهدلیل گاز فلر و شبکه باز)
- درآمد سالانه ماینرها: حدود ۱۱.۲ میلیارد دلار
کانادا
- کبک با برق ۰.۰۵ دلار/kWh
- هزینه کلی استخراج: حدود ۲۰ هزار دلار برای هر بیتکوین
- هاوینگ ۲۰۲۴ که پاداش بلاک را به ۳.۱۲۵ بیتکوین کاهش داد، فشار زیادی بر سودآوری ماینرهای این منطقه وارد کرده است.
اروپا؛ کابوس ماینرها
اروپا یکی از گرانترین مناطق جهان برای استخراج کریپتو است:
- میانگین منطقه: ۸۵,۷۶۸ دلار برای هر بیتکوین
- ایرلند: ۳۲۱,۱۱۲ دلار (۰.۴۵ دلار/kWh)
- ایتالیا: ۳۰۶,۵۵۰ دلار
- آلمان: حدود ۰.۳۰ دلار/kWh
در نتیجه، بسیاری از ماینرها به کشورهای با انرژی تجدیدپذیر ارزان مانند ایسلند (۹۲ درصد انرژی تجدیدپذیر، ۰.۰۵ دلار/kWh) و نروژ (۹۶ درصد برقآبی، ۰.۰۴ دلار/kWh) مهاجرت کردهاند.
راهحل چیست؟ استخراج سودآور اما پایدار
کارشناسان معتقدند آینده استخراج رمزارزها به سه محور اصلی وابسته است:
۱. گذار به انرژیهای تجدیدپذیر
در حال حاضر حدود ۴۳ درصد برق بیتکوین از منابع پاک تامین میشود (در مقایسه با ۳۹ درصد در سال ۲۰۲۳). سیاستهایی مانند مقررات MiCA اتحادیه اروپا و مشوقهای انرژی سبز در آمریکا میتوانند این روند را تسریع کنند.
فناوریهایی مانند خنکسازی غوطهوری و استفاده از گاز فلر میتوانند مصرف آب را تا ۹۰ درصد و انتشار گازهای گلخانهای را تا ۱۴ درصد کاهش دهند.
۲. عدالت اجتماعی و توسعه محلی
نمونههایی مانند اتیوپی و لائوس نشان میدهد استخراج میتواند به توسعه زیرساختها، برقرسانی به ۱۵ هزار نفر خارج از شبکه و تامین مالی مدارس، جادهها و بازپرداخت بدهیها کمک کند.
۳. نوآوری فناورانه
- گذار به مدلهایی مانند اثبات سهام (PoS)
- نمونه: اتریوم با کاهش ۹۹ درصدی مصرف انرژی
- استفاده از ASICهای هوشمند ۲۰۲۵ با افزایش ۳۵ درصدی بهرهوری
- اعمال مالیات کربن برای هدایت سرمایه به فناوری سبز
ایران امروز ارزانترین مقصد استخراج رمزارز در جهان است؛ مزیتی که میتواند منبع درآمد، جذب سرمایه و حتی قدرت ژئواقتصادی باشد. اما بدون اصلاح سیاستهای انرژی، حرکت به سمت منابع تجدیدپذیر و شفافسازی فعالیتها، این فرصت میتواند به تهدیدی برای محیط زیست، شبکه برق و منابع آب کشور تبدیل شود. آینده پایدار استخراج کریپتو نه در برق ارزانِ بیحساب، بلکه در انرژی هوشمند، عادلانه و پاک نهفته است.
