قیمت روغن ۳ برابر شد
حذف ارز ترجیحی روغن، اگرچه با هدف کاهش خروج ارز و حرکت بهسوی خوداتکایی در تولید دانههای روغنی انجام شد، اما در عمل با افزایش بیش از ۲۰۰ درصدی قیمت روغن، کاهش مصرف، افت تولید و نگرانی از التهاب بازار در آستانه رمضان و نوروز همراه شده است.
به گزارش آیینه فردا به نقل از باشگاه خبرنگاران، بر اساس آمارهای رسمی، سالانه حدود ۵ تا ۵.۵ میلیون تن دانه روغنی و کنجاله سویا برای جبران وابستگی ۹۰ درصدی کشور به واردات روغن وارد میشود که با احتساب قیمتهای جهانی، بیش از ۳ میلیارد دلار ارز از کشور خارج میکند. سیاستگذاران معتقدند با حذف ارز ترجیحی، کاهش قاچاق، مدیریت مصرف و توسعه کشت دانههای روغنی، میتوان در چارچوب برنامه هفتم توسعه به سمت خوداتکایی، ارتقای امنیت غذایی و جلوگیری از خروج ارز حرکت کرد.
با این حال، حذف ارز ترجیحی در نیمه ماه گذشته باعث شد قیمت روغن نسبت به قبل بیش از ۲۰۰ درصد افزایش یابد؛ افزایشی که بهطور مستقیم بر رفتار مصرفکنندگان اثر گذاشته است. شواهد بازار و آمارهای کالابرگ نشان میدهد در مرحله نخست توزیع کالابرگ، تقاضا برای خرید روغن بالا بود، اما در ادامه و همزمان با افزایش قیمتها، میزان خرید کاهش یافته است.
در روزهای اخیر نیز افزایش مجدد قیمت روغن، واکنش افکار عمومی و نمایندگان مجلس را بهدنبال داشته؛ بهطوریکه منتقدان تأکید دارند آزادسازی قیمت و حذف ارز نباید به معنای افزایشهای پیدرپی و التهاب بازار باشد.
طبق اعلام فروشندگان، قیمت انواع روغن خوراکی بهطور متوسط ۱۲ درصد افزایش داشته و شرکتها دلیل این رشد را افزایش نرخ ارز واردات روغن خام از ۱۱۲ هزار و ۵۰۰ تومان به ۱۳۰ هزار و ۲۰۰ تومان عنوان کردهاند. این در حالی است که افزایش سهبرابری قیمت روغن در مدت کوتاه، میتواند به کاهش مصرف ناشی از افت قدرت خرید خانوار منجر شود.
در همین زمینه، احمد میدری وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرده است: در صورت تغییر قیمت کالاهای اساسی، ارزش سبد کالابرگ بازنگری میشود و اگر مجموع اقلام اساسی افزایش یابد، مبلغ کالابرگ طبق دستور رئیسجمهور افزایش خواهد یافت.
افت تولید روغن؛ فاصله معنادار با نیاز بازار
علیرضا شریفی، دبیر انجمن روغن نباتی، با اشاره به وضعیت تولید گفت: در ۷ ماهه امسال یک میلیون و ۴۰۰ هزار تن روغن تولید و توزیع شد که در تاریخ ۷۲ ساله این صنعت بیسابقه بود، اما از آبانماه روند تولید کاهشی شد.
به گفته وی، در حالی که با سرد شدن هوا و نزدیکی به ماه رمضان انتظار افزایش تولید وجود داشت، تولید به ۱۷۵ هزار تن در آبان، ۱۲۵ هزار تن در آذر و حدود ۱۴۰ هزار تن در دیماه رسید؛ این در حالی است که نیاز ماهانه بازار در این مقطع حداقل ۲۰۰ هزار تن است. همین شکاف باعث شده در برخی فروشگاهها روغن به میزان کافی در دسترس نباشد.
بحران مطالبات ارزی؛ مانع تعادل بازار روغن
شریفی با اشاره به چالشهای ارزی صنعت روغن نباتی افزود: در حال حاضر حدود ۱.۲ میلیارد دلار مطالبات ارزی کارخانجات پرداخت نشده که این موضوع سرمایه در گردش ارزی واحدها را بهشدت کاهش داده است. برخی کارخانهها عملاً امکان واردات ندارند و این مسئله حتی به بیاعتمادی تأمینکنندگان خارجی منجر شده است.
وی ادامه داد: نزدیکی ماه رمضان و نوروز، یخزدگی دریای خزر و کندی واردات روغن آفتابگردان از روسیه، باعث شده موجودی روغن خام در بنادر و کارخانجات به یکسوم میزان مورد نیاز این فصل برسد؛ بنابراین انتظار عرضه گسترده در کوتاهمدت واقعبینانه نیست.
خودکفایی روغن؛ از تغییر سیاست تا حمایت از مصرفکننده
پیمان عالمی، رئیس اتاق اصناف کشاورزی، با تأکید بر لزوم اصلاح سیاستها گفت: در سالهای گذشته با وجود تخصیص ارز ترجیحی، از کشاورزان انتظار رقابت با محصول وارداتی وجود داشت؛ موضوعی که انگیزه تولید داخلی را تضعیف کرد.
به گفته وی، حذف ارز ترجیحی اگر با اصلاح قیمت خرید تضمینی، حمایت هدفمند و پرداخت یارانه به مصرفکننده همراه شود، میتواند به افزایش تولید دانههای روغنی، کاهش وابستگی و تحقق خودکفایی منجر شود؛ در غیر این صورت، نوسانات ارزی مستقیماً به کوچکتر شدن سفره خانوار خواهد انجامید.
